Mã tiền - Vị thuốc quý nhưng rất độc

Mã tiền - Vị thuốc quý nhưng rất độc

Thứ Ba, 20 Tháng 09 2016 10:30

Theo Y học cổ truyền, mã tiền có vị đắng, tính hàn, rất độc vào kinh can và tỳ. Có tác dụng thông lạc chỉ thống, tiêu thũng tán kết. Dùng trừ phong thấp, tổn thương sưng đau, ung thư sang độc, co rút tê dại, liệt...

Cây mã tiền

Cây mã tiền

Mã tiền là loại hạt quả đã chín già phơi khô của cây mã tiền (Strychnos nuxvomica L.), thuộc họ Mã tiền (Loganiaceae). Mã tiền chứa dầu béo, glycosid (loganosid), acid loganic, stigmasterin, cyloartenol và nhiều alcaloid: strychnin, brucin, vomicin, cloubrin, psedostrychnin, loganin…

Theo Y học cổ truyền, mã tiền có vị đắng, tính hàn, rất độc vào kinh can và tỳ. Có tác dụng thông lạc chỉ thống, tiêu thũng tán kết. Dùng trừ phong thấp, tổn thương sưng đau, ung thư sang độc, co rút tê dại, liệt.

Liều dùng: Chỉ dùng 0,1 - 0,8g. Dược liệu đã qua chế biến. Chú ý: Để không bị ngộ độc, khi uống các thành phẩm có mã tiền phải uống ở liều thấp nhất đến liều sử dụng cho phép.

Một số bài thuốc có mã tiền:

Hoạt lạc, giảm đau: trị phong thấp, đau khớp hoặc khớp biến dạng.

Bài 1: Bột mã tiền chế 50g, bột mộc hương 8g, bột hương phụ tứ chế 13g, bột địa liền 6g, bột quế chi 3g, bột thương truật 20g, tá dược vừa đủ cho 1.000 viên. Ngày uống 4 viên, tối đa 6 đến 8 viên. Mỗi đợt uống 50 viên thì nghỉ. Chữa chứng tê thấp, đau nhức xương khớp.

Bài 2: Hạt mã tiền chế 380g, thảo ô chế 380g, xuyên ô chế 380g, khương hoạt 380g, ma hoàng 335g, ngưu tất 335g, độc hoạt 380g, đương  quy 335g, phụ tử chế 70g, mộc qua 335g, một dược 155g, nhũ hương 155g. Nghiền chúng thành bột mịn, lấy quế chi 125g, sắc lấy nước đặc, làm thành hoàn bằng hạt đậu xanh. Trước khi đi ngủ, uống khoảng 4g với nước đun sôi còn nóng. Trị chứng đau nhức khớp lâu ngày không khỏi và khớp biến dạng

Cường cân khởi nuy: trị tê bại gân, cơ, chân tay yếu mềm nhũn.

Bài 1: Hạt mã tiền 63g, tỳ giải 63g, thịt rắn đen 63g, rết 63g, ngưu tất 63g, tục đoạn 63g, đương quy 63g, dâm dương hoắc 63g, nhục thung dung 63g, mai mực 63g, cẩu  tích 63g, mộc qua 63g, tằm vôi 125g, thỏ ty tử 80g. Bỏ riêng dâm dương hoắc sắc lấy nước để làm hoàn, các vị khác nghiền chung thành bột. Ngày uống ba lần, mỗi lần 0,8 - 1,5g (người yếu mệt giảm liều), uống với nước sôi còn ấm. Có tác dụng trị di chứng của trẻ em tê bại.

Bài 2: Hoàn trị tê liệt (triệt thán hoàn): Xuyên khung 63g, hạt mã tiền chế 30g, xích thược 63g, xương bồ 63g, đỗ trọng 63g, đại hoàng 63g, quy vĩ 63g, hồng hoa 63g, huyết kiệt 63g, nhũ hương 63g, nhân hạt đà 63g, một dược 63g, manh trùng 8g, ngưu tất 63g, thổ miết trùng 20g, ma hoàng 20g, hài nhi trà 20g, trầm hương 12g, bạch giới tử 20g. Nghiền chung thành bột mịn, luyện với mật sau đó làm thành hoàn 8g. Mỗi lần uống khoảng 1/3 hoàn, rồi tăng lên tới 1/2 cho đến 2 hoàn. Ngày uống hai lần, uống với nước đun sôi. Nếu thấy có phản ứng rõ rệt thì thôi không uống tăng liều nữa. Tác dụng trị chứng tê liệt, tê liệt do chấn thương.

Trừ phong, cắt cơn động kinh:

Bài thuốc: Hạt mã tiền (bỏ lông ngoài) 32g, giun đất sấy khô 8 con (nghiền thành bột), dầu vừng 1.000g. Cho dầu vừng vào chảo đun sôi, tiếp theo thả hạt mã tiền vào, rán đến khi có màu đỏ tía, lấy ra và nghiền thành bột. Trộn với bột giun đất, lấy bột mì làm hồ, hoàn bằng hạt cải. Mỗi lần uống 0,35g  đến 1g (trẻ em giảm bớt liều), uống lúc sắp đi ngủ với nước muối. Trị chứng điên giản co rút, lên cơn nhiều lần không khỏi.

Hạt mã tiền là thuốc quý trị phong thấp, tê bại chân tay, cắt cơn động kinh...

Hạt mã tiền là thuốc quý trị phong thấp, tê bại chân tay, cắt cơn động kinh...

Tan ứ, tiêu thũng: trị sưng nhọt độc, ung nhọt và thương tích do bị đánh, ngã…

Bài 1: Hạt mã tiền chế, sơn đậu căn, thanh mộc hương liều lượng như nhau. Nghiền thành bột. Thổi vào họng. Trị họng sưng đau.

Bài 2: Hạt mã tiền, chỉ xác liều lượng như nhau. Cho cả hai vị ngâm trong nước tiểu 49 ngày(ngâm riêng). Sau đó vớt ra, cạo bỏ lông, thái lát, sao với đất vàng đến tồn tính. Tất cả nghiền thành bột, trộn đều. Người lớn mỗi lần uống 1,2 - 2g, uống với đường đỏ và rượu trắng (thay đổi nhau). Trị chấn thương sưng tụ do bị đánh, bị ngã. Trị vết thương do dao, búa chém và bỏng lửa: trộn thêm chút rượu đắp lên chỗ bỏng lửa, lấy bột thuốc rắc lên vết chém do dao, búa.

Kiêng kỵ: Người mất ngủ và di tinh cấm uống. Hạt mã tiền rất độc, nếu dùng theo đường uống phải qua chế biến và bào chế cẩn thận. Sau khi uống phải tránh gió. Nếu thấy ngộ độc (giật giật ở môi và các cơ, nặng hơn thấy ngáp, nôn mửa, nước dãi chảy nhiều, mạch nhanh và yếu, sợ ánh sáng…) có thể lấy nhục quế chừng 8g sắc uống để giải độc.

TS. Nguyễn Đức Quang

Tags: trị chứng tê liệt, trị chứng đau nhức khớp, trừ phong thấp, cây mã tiền,


Thuốc hay thầy giỏi